Poststukken

 

 
     
 


Onder poststukken kunnen we verstaan alle brieven, drukwerken, kaarten, pakjes en pakketten die door de Postdienst worden bezorgd.
De frankering is in veel gevallen niet met postzegels, maar met loketstroken, automaatstroken of anders.
Onder "poststukken" vallen bijvoorbeeld brieven, drukwerken, wenskaarten, scheepspost, treinpost, luchtpost, telegrammen, eerste-dag-enveloppen, kaarten van de Maximafilie. Ook stadspost wordt in deze groep opgenomen.
Er is keuze genoeg. Op veel poststukken zijn zeker wel aanwijzingen te vinden die passen in een thematische verzameling.
Hieronder een veelheid aan verschillende soorten en interessante "poststukken".

 

 
 
 


Eind 1948 begon Rusland met een blokkade van West-Berlijn.
De opbouw van de zwaargehavende stad ondervond veel moeilijkheden met de aan- en afvoer van goederen en mensen.
Daarom werd in West-Duitsland een belasting-zegeltje ingevoerd
dat op ALLE correspondentie via de post extra moest worden bijgeplakt.
Kosten slechts 2 pfennig per zegeltje.
Dit blauwe kleine ding kreeg al gauw de bijnaam de "blauwe vlo".
De tekst op het zegeltje luidde: "Notopfer / 2 Berlin / Steuermarke".
Deze actie duurde tot april 1956.
Er werden totaal 20 miljard van die zegeltjes verkocht.
Toch een mooie opbrengst van 400 miljoen Duitse Marken!
 

 
 

Poststaking


In 1971 was er een poststaking in Engeland. Allerlei privé-bedrijfjes schoten als paddestoelen uit de grond om een graantje mee te pikken. Bovenstaand poststuk werd op 8 februari 1971 verstuurd via "private mail" door Johns Cube Ltd naar Duitsland. Deze zendingen maakten een tussenstop in Brussel in België. Daar werden ze voorzien van een Belgische postzegel en, volgens de datum op 15 februari 1971, doorgestuurd naar Duitsland. Interessant is de afstempeling van de Belgische zegel: een gestilleerde Sint Joris en de Draak, waarmee werd gezegd: Wij laten ons niet klein krijgen door de Royal Mail.

 

 
 

Luchtpost


In vele landen zijn speciale enveloppen verkrijgbaar voor het versturen van Luchtpost.
Omdat daarbij het gewicht nog al belangrijk is, zijn de enveloppen gemaakt van een heel dun doch sterk papier.
Karakteristiek is ook de rood-(wit)-blauwe omranding.
De luchtpoststrookjes zijn erg in trek bij thematici.

 

 
 

Blikkenpost


Op het einde van de 19e eeuw werd in het eilandenstaatje Tonga de "Tin Can Mail" (=blikkenpost) opgericht.
De brieven werden in grote beschuitblikken gesloten, die dan gewoon over boord werden gegooid.
De inboorlingen zwommen tot bij het schip en brachten de blikken aan land.
Maar na een ongeluk met een haai, roeiden ze voortaan maar in kano's tot bij het schip.
Lees meer op: http://www.filavaria.nl/blikkenpost.htm

 

 
 

 

Rampenpost

Op Kerstmorgen 25 december 1954 verongelukte de Stratocruiser "Cathay" tijdens hevig noodweer in Prestwick (nabij Glasgow) in Schotland. Het vliegtuig was op weg van Londen naar New York. Acht en twintig passagiers en de bemanningsleden kwamen om.
Een deel van de meegenomen post werd uit de wrakstukken gered.
Hierboven zo'n poststuk met een stempel "Salvaged Mail / Aircraft Crash / Prestwick 25.12.54".

 

 
 

Maximumkaarten


De tweede Amsterdamse Floriade werd in 1982 georganiseerd en gehouden op de plek in Amsterdam Zuidoost
die nu het noordelijk deel van het recreatiegebied Gaasperplas vormt.
Na afloop van de Floriade werden bijna alle toevoegingen verwijderd, zodat een eenvoudiger stadspark (het Gaasperpark) overbleef.
Afgebeeld op de kaart en op de postzegel zijn Kaapse viooltjes. De stempel is aangebracht op de Floriade te Amsterdam.
Er is hier een MAXIMUM overeenkomst tussen afbeelding op de kaart, de postzegel en het speciale stempel,
m.a.w. een prima voorbeeld van een MAXIMUMKAART.
Let op: voor een thematische verzameling gaat het hier om het bijzondere stempel, de mooie illustratie is niet van belang!

 

 
 

 

 




 


Treinbrieven


"Treinbrieven", ook wel "Perstreinbrieven" genoemd, waren speciale enveloppen die in de periode 1924-1979 door fotografen en journalisten werden gebruikt om met de eerstvolgende trein te worden vervoerd naar het station van de redactie van hun krant.
Er moesten dan naast de normale frankering "treinzegels" worden geplakt.
De envelop mocht worden afgegeven aan de machinist/conducteur van elke vertrekkende (passagiers-)trein.
De extra treinzegeltjes waren niet erg duur. Deze dienst werd uitgevoerd in samenwerking met de Nederlandse Spoorwegen.
Deze service werd in 1979 afgeschaft omdat de (snellere) telefax meer en meer werd toegepast.
Het verzamelen van deze zegeltjes is het mooist als ze nog op een echt-gelopen envelop zitten.
Een zeer uitgebreid overzicht van de in omloop geweeste treinzegels is te zien op:
http://members.casema.nl/leobakx/Spoorwegzegels.htm

 

 
 

Censuurbrieven


Censuurbrief
Bovenstaande brief werd op 6 februari 1941 verstuurd vanuit Detroit (USA) naar Zwolle (Holland).
De tweede wereldoorlog was toen in volle gang.
De brief werd daarom (aan de linker kant) opengemaakt door de Amerikaanse censor.
Na controle van de inhoud werd de opening dichtgeplakt met de strook "Opened by Examiner 4383" en doorgestuurd naar Europa.


Vervolgens werd de brief nogmaals geopend door de bezetter in Nederland.
Deze keer door het "Obercommando der Wehrmacht".
Daarvoor werd een snee aan de achterkant van de envelop gemaakt.
De inhoud werd wederom in orde bevonden en de envelop werd gesloten met een strook papier,
waarop tevens de stempel "geprüft" werd aangebracht.
Het is aannemelijk dat de brief ook werkelijk de geadresseerde heeft bereikt,
hoewel er geen aankomststempel is geplaatst.
 

 
 

 

 
 

Telegrammen

Gelukstelegram
Een telegram is een betaald bericht dat aanvankelijk per telegraaf werd verstuurd.
Later kwamen daar telex, telefoon, radio en internet bij.
Het telegram is verzamelwaardig en mag als geheel worden tentoongesteld.

 
 


 



Eerste Dag Enveloppen  (FDC = First Day Covers)

We kunnen onder een eerstedagenvelop of -brief verstaan elke brief die op de eerste dag van de uitgifte van een postzegel werd afgestempeld op de op de envelop geplaatste (nieuwe) postzegel.
Veel verzamelaars maakten in het verleden zelf hun eerstedagbrieven.
In 1950 begon de NVPH (Nederlandse Vereniging van PostzegelHandelaren) met het uitgeven van bijzondere enveloppen, waarop de PTT een speciaal eerstedagstempel plaatste. Deze enveloppen werden doorlopend genummerd en opgenomen in de NVPH catalogus.
De enveloppen konden gewoon worden verstuurd per post, of ze werden, na bestelling, in een couvert verzonden door de Filatelistische Dienst in Groningen naar de besteller.
In de beginperiode ziet men dan ook FDC's (engels: First-Day Covers voor Eerstedagenveloppen) met geschreven of getypt adres en zonder adres. De meeste verzamelaars geven de voorkeur aan FDC's zonder adres.
Omdat de latere FDC's niet echt "gelopen" hebben, worden ze wel bestempeld aan "maakwerk".
Het verschijnsel van eerstedagenveloppen ziet men ook in andere landen.

Eerstedagenveloppen kunnen zeer wel worden toegepast in een thematische tentoonstelling.
Het gaat daarbij dan alleen om het STEMPEL.
Een postzegel of serie postzegels hoeft namelijk niet op een envelop te zitten. En de illustratie is alleen ter ondersteuning, maar heeft geen filatelistische waarde.
Het is raadzaam het aantal per inzending te beperken tot 1 of 2, omdat het in de meeste gevallen als "maakwerk" wordt gezien.
Hieronder een aantal voorbeelden van FDC's met interessante stempels.


 


 


 


 

 
 

Eerste Vlucht Enveloppen  (FFC = First Flight Cover)

 
 

Het is gebruikelijk (geweest) dat bij het instellen van een nieuwe luchtvaartverbinding speciale herdenkingsenveloppen werden meegestuurd.
Naar analogie van een eerste-dag envelop kunnen we dan spreken van een eerste-vlucht envelop.
De enveloppen worden dan in de plaats van aankomst gestempeld met een "aankomststempel" en geretourneerd naar de afzender (adres aan de achterzijde).
Hieronder een FFC per KLM verstuurd van Amsterdam naar Accra (in Ghana). Vertrek van de vlucht op 1 november 1960. Aankomst te Accra op 2 november 1960 (stempel achterzijde, niet getoond).
In dit geval werd ook gebruik gemaakt van een Nederlandse postzegel die speciaal bestemd is voor "bijzondere vluchten", de 25-cent "Vliegende Kraai" uit 1953 (NVPH, Luchtpostzegels Nederland, nummer 14).
Merk overigens op dat de brief werd verstuurd vanuit Goes per normale post op 27 oktober 1960.

 
 
 


 

 
 
 
FFC's zijn niet typisch voor Nederland. De meeste landen doen mee met deze procedure terwille van de verzamelaars Luchtpost.
Hieronder een brief verstuurd van Mexico naar 's-Gravenhage met de eerste vlucht van Mexico naar Amsterdam op 30 oktober 1952.
Vertrek datum Mexico Oct.30 - 1952, aankomst Amsterdam Centraal Station 31.X 1952. Zie stempel rechtsbeneden.
 
 
 


 

 
 

 

 
 

Eerste Vaart Envelop  (MVC = Maiden Voyage Cover)

 
 
Als schepen hun eerste vaart (Maiden Trip) uitvoeren, worden vaak speciale herdenkingsbrieven meegevoerd.
Zo ook met de beroemde Queen Mary die op 27 mei 1936 vanuit Southampton in Engeland vertrok naar New York in de Verenigde Staten van Amerika.
Hieronder een MVC van die reis.
Let op: de brief werd al de dag tevoren gestempeld: 26 mei 1936, waarschijnlijk omdat er zoveel te stempelen was.
 
 
 


 

 
 

 

 
 
 
 
 
 
  Terug naar overzicht 12 filatelistische elementen
 
 
  Terug naar overzicht Filavaria